ప్రతిబంధ త్రయం

వ్యాకరణ విశేషాలు

భాషాభాగం

వ్యుత్పత్తి

అర్థ వివరణ

వర్తమాన, భూత, భవిష్యత్తులనే మూడు విధాలైన ప్రతి బంధాలు ఉన్నాయి. ఇందులో వర్తమాన ప్రతిబంధం తిరిగి నాలుగు విధాలు. అవి : విషయాసక్తి, ప్రజ్ఞాన మాంద్యం, కుతర్కం, విపర్యయ దురాగ్రహం. శరీర సుఖాలు మొదలైన లౌకిక విషయాల పట్ల అతి ఆసక్తి ఉండటం విషయాసక్తి లక్షణం. పరమార్థ బోధన తలకెక్కకపోవడం ప్రజ్ఞామాంద్యం. తనువువేరు, ఆత్మవేరు అనే అవగాహన లేకుండా తాను చెప్పినది సమర్ధించుకొనలేక వితండవాదానికి దిగడం కుతర్కం. తన గొప్పను చాటుకొంటూ అహంకార పూరితంగా ప్రవర్తించడం, వాదనలో దురా గ్రహాన్ని ప్రదర్శించడం విపర్యయ దురా గ్రహం. భూత ప్రతిబంధంలో గతం నుంచి వచ్చిన జ్ఞాపకాలు సాధనకు అడ్డు నిలుస్తుంటాయి. భవిష్యత్‌ ప్రతిబంధంలో గతానుభవాలు తననేవిూ చేయలేవనే ధీమాతో నిర్లక్ష్య ధోరణిని రానివ్వడం సాధనను దెబ్బతీస్తుందనీ మరికొన్ని జన్మలు ఎత్తవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుందనీ శాస్త్రం.

పదాలు

నానార్థాలు

సంబంధిత పదాలు

వ్యతిరేక పదాలు

పద ప్రయోగాలు

అనువాదాలు

ఇతర భాషల పదములు

మూలాలు, వనరులు