సమ్భవే వ్యభిచారే చ స్యా ద్విశేషణ మర్థవత్

వ్యాకరణ విశేషాలు

భాషాభాగం

సంస్కృతన్యాయములు

వ్యుత్పత్తి

అర్థ వివరణ

సంభవము, వ్యభిచారము నున్నపుడే విశేషణ మర్థవంత మవును. సంభవమన విశేషణప్రతిపాదితార్థము లక్ష్యమున బ్రవర్తించుట. అసంభవమన విశేషణప్రతిపాదితార్థము లక్ష్యమునఁ బ్రవర్తింపకుండుట. కావున అసంభవమున్నపుడే ప్రయుక్తవిశేషణము సార్థకమవును. ఉదా- ఆయింటిలోని మంచిపిల్లవానిని బిలువుము- అనిన కొందఱు చెడ్డపిల్లవాండ్రుకూడ నుండిన ప్రయోగింపబడిన "మంచి" యను విశేషణము సార్థకమవును. అట్లు గాక అందఱు మంచివారలే అయిన "మంచి" కి అర్థమే యుండదు. "నీల ముత్పలమ్‌" ఆనల్ల కలువ అనినపుడు నీలత్వము ఉత్పలసామాన్య ధర్మము కాకపోవుటచే "నల్లని కలువ" యని తక్కిన చాలరంగులుగల కలువలలో వ్యవస్థ చేసి నుడువ బడినది. కలువ లన్నియు నీలములుగ నున్నపుడు నల్లనికలువ అని ప్రయోగించవలసిన అవసరమేమి? అట్లు ప్రయోగించిన దాని కర్థమేముండును? అదియే ఆనందగిరి యిట్లు నుడువుచున్నాడు- "నీల ముత్పల మిత్యత్ర విశేషణవిశేష్యయోః సంభవే విశేషణం వినా విశేష్యస్య వ్యభిచారే ప్రయుక్తే నీలమితి విశేషణ మర్థవద్దృష్టమ్‌."

పదాలు

నానార్థాలు

సంబంధిత పదాలు

వ్యతిరేక పదాలు

పద ప్రయోగాలు

అనువాదాలు

ఇతర భాషల పదములు

మూలాలు, వనరులు